sobota, 25 maja 2013

MÓJ DOM

Urodziłam się w Chorzowie w latach pięćdziesiątych. Moi rodzice zamieszkali w Świętochłowicach  na ulicy Wyzwolenia w starej prywatnej kamienicy na pierwszym piętrze .Mieszkanie nie było duże,pokój , kuchnia z oknami na podwórze.Tata pochodził z Wielkopolski a mama ze Sląska tak więc w domu się mówiło i godało.Pokój był jasny i dosyć duży.Meble jak na tamte czasy to szafa "szrank" trzydrzwiowa ,podwójne duże łóżka zaścielone poduchami i pierzynami,przykryte" heklowaną "zrobioną na szydełku narzutą.Pościel zawsze pachniała świeżym "szkrubkiem" krochmalem.Po obu stronach łóżek stały" nahtiszle" nocne szafki na których stały lampki. albo wazoniki z kwiatami.Po prawej stronie izby ,pokoju były dwa duże "łokna"okna,nad którymi wisiały "gardinsztangi"karnisze do nich upinano wcześniej "wyszkrobione "wykrochmalone  heklowane "gardiny"firany.W póżniejszych latach "gardinsztangę zastąpiły linki stalowe .Między oknami stała "fryzierka"toaletka z" rzadłem" lustrem,które można było zamykać.W rogu pokoju na stoliku stał telewizor "Szmaragd" a pod nim gramofon na płyty.Przy wejściu stał okrągły stół  przykryty obrusem wyhaftowanym przez mamę.i kilka krzeseł.Meble kuchenne to "byfyj" w którym chowano naczynia kuchenne,produkty spożywcze oraz garnki .Na wprost drzwi było okno a pod parapetem duża szafka t.z.spiżarka.Parapet był bardzo szeroki i często w nie pogodę siedziałam tam obserwując wszystko co działo się na "placu"podwórku.Obok okna nie pamiętam kiedy pojawiła się pierwsza lodówka.,dalej stał stół a nad nim wisiała wyszywana makieta  z różnymi napisami lub wzorami o tematyce kuchennej lub kulinarnej.Nad makietą wisiała" roma" wisząca szafka na której stał ręczny młynek do mielenia kawy ,puszki z kawą i herbatą oraz przyprawy.Na stole kuchennym mama przygotowywała  potrawy ,jedliśmy ,a popołudniami  służył jako biurko do odrabiania lekcji.obok węglowego pieca był kącik z umywalką ,to była nasza skromna łazienka .Wodę grzało na piecu i kąpaliśmy się w ogromnej emaliowanej misce.W soboty przynosiło się ze strychu wannę w której mama nas po kolei  kąpała.Mam jeszcze trzy młodsze  siostry.w kuchni obowiązkowo musiała być "ryczka" małe niskie krzesełko, na którym mama siadała podczas obierania "kartofli" ziemniaków a ojciec co sobotę wyciągał:" szczewiki " buty z szafki i" glansował"czyścił i pastował.Podłoga pokryta była "delufkami" deskami pomalowanymi na czerwony lub brązowy kolor .,musiała być myta co dziennie a w soboty po generalnym sprzątaniu pastowana i glansowana czyli froterowana.Zakładano szmaty na papcie i wija.Naczynia i szklanki musiały być umyte zaraz po obiedzie ,nie było suszarki więc trzeba było zaraz wycierać i chować na swoje miejsce.W domu nikt niczego nie szukał , najmniejszy przedmiot miał swoje stałe miejsce i o tym każdy musiał pamiętać.Rodzice pracowali na zmiany więc musieli się uzupełniać w obowiązkach domowych i wychowaniu dzieci.Tata często gotował rano obiad ,zastawiał go na piecu i musiał iść do pracy.Mama przychodząc z pracy przejmowała pałeczkę.Pranie to cały rytuał.Zgromadzoną bieliznę sortowała na kolory.Dzień wcześniej pranie moczyła w wannie ,później je płukała ,prała w pralce wirnikowej Frani .Rzeczy przeznaczone do gotowania ,gotowała w dużym garnku na piecu,po czym znowu płukanie i wykręcanie w rękach albo przez wyżymaczkę.Na koniec krochmalenie i wieszanie na strychu,często był to już późny wieczór. Gdy pranie wyschło zanosiło się je do magli gdzie nawijało się pranie na wałki i ręcznie kręcąc korbą maglowano.Tak przygotowaną bieliznę pościelową i ręczniki układano w szafach.Najgorsze były nocne zmiany ojca.Kiedy wracał rano z pracy musieliśmy siedzieć cichutko w kuchni  i zająć się czymkolwiek ,żeby tylko nie obudzić odpoczywającego ojca.Często siedzieliśmy z mamą przy cieplutkim piecu słuchaliśmy jej opowiadań.Mama oprócz pracy zawodowej często wyszywała serwetki ,robiła na drutach nawet szyła nam piżamy i koszulki.Tata rąbał drzewo ,przynosił węgiel na opał i pomagał mamie w pracach domowych.Oboje ciężko pracowali i nie mieli łatwo w życiu.Musieli wszystkiego dorobić się sami.Nawet ubrania i buty na zimę kupowali na raty.Żyliśmy skromnie ale szczęśliwie.W domu zawsze panowała radość , ciepło i miłość.Mieszkali w tym domu  kilkanaście lat ,dostawiając tylko łóżka i łóżeczka.Miło wspominam ten okres.











ul.Bytomska miejsce naszych spacerów

ul.Bytomska budynek po prawej stronie przychodnia dla dzieci

Budynek i wejście do przychodni .Na końcu budynku po prawej stronie była alejka prowadząca do mojego przedszkola

ul.Wyzwolenia tam właśnie mieszkałam

Typowe okna w familokach-czerwone ramy

Kuchnia urządzona w stylu śląskim -Muzeum Śląskie

Piec jaki pamiętam z dzieciństwa-Muzeum Śląskie

Roma -wisząca półka w kuchni

Telewizor mojego dzieciństwa

Inna wersja romy pod nią wieszano zazwyczaj klucze

Makieta ,którą wieszano nad stołem-Muzeum Śląskie






Urządzenia do pierwszego prania jakie pamiętam



Pierwsza nasza pralka "automatyczna "wirnikowa Frania

Tak wyglądała mangielnica


Podobnie wyglądała nasza codzienna toaleta








poniedziałek, 20 maja 2013

KULTOWE BAJKI I PROGRAMY DLA DZIECI

                                             MIŚ Z OKIENKA




MIŚ Z OKIENKA-program dla dzieci w TV od 22 lipca 1958 r do 1973 r.Kierowany był dla dzieci w wieku szkolnym,miał spełniać misję edukacyjną m. in. zachęcić do czytania książek.Główny bohater miś ,rozmawiał z prowadzącym na zaczerpnięte  z książek poważne tematy.Program prowadził Stanisław Wyszyński a później aktor Bronisław Pawlik .Pomysłodawcą programu i autorką dialogów była Wanda Szerewicz.


Stanisław  Wyszyński  z misiem


Bronisław Pawlik z misiem



Emisję zakończono po wpadce Bronisława Pawlika ,który myśląc ,że mikrofony i wizja są wyłączone rzucił te słynne słowa..........Na żywo.Cała historia krąży do dziś po telewizyjnych korytarzach w charakterze anegdoty.










   




                    GĄSKA BALBINKA I PTYŚ


Bajka z roku 1959,autorstwa Anny Hoffmanowej.Najpierw był komiks,a potem dobranocka w TV nie animowana.Odcinek składał się z kilku obrazków do którego aktorzy podkładali głos.Doskonale pamiętam te  wiewczorynki , na ich oglądaniu się wychowałam.Ptyś bardzo seplenił ,a jego powiedzenie "Cześć Balbina " było popularne w tamtych czasach.










Przygody Gąski  Balbiny i Ptysia można było kupić na płytach 

Słynna mama Balbiny.

Książka z przygodami gąski

Które dziecko w  tamtych latach nie myło się tym  mydłem?





                                                           Filmik  świeżo malowane



                                           JACEK I AGATKA


Kultowa pierwsza dobranocka ,zadebiutowała w TV  2  pażdziernika 1962 roku.Przez 11 lat gościła w polskich domach ucząc i bawiąc najmłodszych.Jego autorką jest poetka i pisarka Wanda Chotomska .Popularność dobranocki biła wszelkie rekordy,wydawano płyty dzwiękowe  z bajkami.W sklepach pojawiło się mydło i olejek dla dzieci " Jacek i Agatka".Jak grzyby po deszczu rosła ilość przedszkoli ,które nazywano ich imieniem.Bohaterowie to dwie pacynki ,główki nakładane na palec.Zaprojektował je Adam Kilian.Głosu obojgu użyczyła ,zmarła w 2004 roku Zofia Raciborska.Codziennie o godzinie 19 dwadzieścia widzowie uczestniczyli w ich zabawach,rozterkach i problemach.








Znaczek pocztowy wydany 30 sierpnia 1975 roku

Kultowe mydło dla dzieci



Zofia Raciborska z pacynkami


W Teatralnej sztuce

Moneta wydana przez Muzeum Dobranocek w Rzeszowie



Dobranocki wydane na płytach








                                     PIASKOWY DZIADEK

Piaskowy dziadek -niemiecki serial animowany ,nadawany w latach 1959-1991 roku.Jest to najdłuższy serial animowany na świecie.Ojciec Piaskowego Dziadka reżyser filmów Gerhardt  Behrehdt zaczerpnął jego postać z bajek Andersena i ją nieco unowocześnił .










                                                            Bolek i Lolek



Bolek i Lolek  - serial animowany produkowany w latach 1963 -1986 przez Studio filmowe w Bielsku -Białej











                                                             REKSIO


REKSIO- serial animowany  produkowany w latach 1967-1990 .,w studio Filmów Rysunkowych w Bielsku Białej opowiadający o przygodach tytułowego psa Reksa oraz jego przyjaciół.Stworzony przez jednego reżysera i scenarzystę Lechosława Marszałka.Autorem ścieżki  dzwiękowej jest Zenon Kowalowski.















                                                           MIŚ USZATEK



Miś Uszatek -postać z książki dla dzieci powstała 6 marca 1957 roku jako dzieło pisarza Czesława Janczarskiego oraz ilustratora Zbigniewa Rychlickiego.W roku 1962 powstał pierwszy film pod tytułem "Miś Uszatek.Misiowi głosu użyczał Mieczysław Czechowicz.












                                         ZACZAROWANY OŁÓWEK


  Zaczarowany Ołówek został zrealizowany w 1964-1977 roku w Studio Młodych Form -Se- ma -for.  Bohaterem jest chłopiec Piotr i pies.W filmie  Piotruś swoje problemy rozwiązuje przy pomocy zaczarowanego ołówka .Wszystko co nim narysuje  -materializuje się.














ŻWIREK I MUCHOMOREK



Bajka z Mchu i Paproci -serial animowany produkcji czechosłowackiej.Premiera 6 pażdziernika 1968 rok


















RUMCAJS


Rumcajs tytułowa postać z powieści Vaclawa Ctvitka ,serial czechosłowacki w reżyserii  Ladislawa Capka. Twórcą graficzną wizerunku jest malarz Radek Pilar.Serial z 1967 roku,liczył 39 odcinków
















KRECIK 


Krecik -czechosłowacki film animowany ,którego twórcą był Zdenek Miler Powstał w 1956 roku .Lata emisji 1956-2002 roku















PYZA 

Pyza na polskich dróżkach-serial 1972-1983 rok według Hanny Januszewskiej .Pyza mała kluseczka wędruje po Polsce zwiedzając najpiękniejsze jej zakątki .Dzieci oglądając film poznają tańce narodowe,piosenki ludowe,elementy strojów ludowych.

















Koziołek Matołek 


Koziołek Matołek -postać stworzona przez Kornela Makuszyńskiego (tekst ) i Mariana Walentynowicza rysunki,w jednej z pierwszych w Polsce historyjek  obrazkowych dla  dzieci w roku 1933. Książka i film to ciągła wędrówka koziołka po całym świecie w poszukiwaniu mitycznego Pacanowa ,jedynego miejsca gdzie podkuwają kozy.Serial powstał w latach 1969-1971 w Studio Miniatur Filmowych.



Książka  k.Makuszyńskiego o przygodach Koziołka Matołka

Kadr z filmu




Pomnik Koziołka w Pacanowie











                                         Pomysłowy Dobromir


Serial dobranockowy ,animowany tworzony w latach 1973-1975. Nakręcony w Studio Miniatur Reżyser Roman Huszczo,scenografia Adam Słodowy i R. Huszczo.W każdym odcinku Dobromir stara się wynależć urządzenie ,które pozwoli uprościć wykonanie wybranej kłopotliwej czynności.Po dokonaniu wynalazku wykrzykuje swoje "Eureka" lub "Juhu ".














Przygody Kota Filemona 

Postać wymyślona przez pisarza i scenarzystę Marka Nejmana.Serial powstał w latach 1972-1981 w Studiu Małych Form.Odcinki opowiadają o przygodach dwóch kotów -starego Bonifacego oraz Filemona-małego niewinnego kota ciekawego świata.
















PLASTUSIOWY PAMIĘTNIK


Utwór dla dzieci autorstwa Marii Kownackiej,po raz pierwszy był zamieszczony w Płomyczku 2 września 1931 r a książka ukazała się 1930 r.Na podstawie książki powstała muzyczna bajka pod tym samym tytułem, z Ireną Kwiatkowską w roli Piotrusia.Jest to opowieść o Plastusiu-ludziku z plasteliny ulepionym przez Tosię i o przygodach z przyjaciółmi mieszkającymi w piórniku dziewczynki.


















                                                   GUCIO CEZAR

Serial animowany produkcji polskiej zrealizowany w latach 1976-1977 napisany przez Krystynę Boglar .Opowiada o Guciu-niezdarnym hipopotamie oraz Cezarze ,rozważnym psie.

















                                FERDYNAND  WSPANIAŁY

Serial powstał 1975-1977 roku na podstawie książki Ludwika Jerzego Kerna.Opowiada o przygodach psa ,który zaczyna chodzić na dwóch łapach,ubiera się i zachowuje jak człowiek.













                                 






                                              MIŚ COLARGOL


Film animowany wyprodukowany w latach 1967-1974 przez wytwórnię Se- ma- for.Postać stworzyła francuska pisarka Olga Pouchine. Scenografia Tadeusz Wilkosz.











                                   






Mogłabym tak opisywać kultowe dobranocki i filmy dla dzieci.Na oglądaniu tych opowieści  bez przemocy i używaniu brzydkich słów wyrosłam na porządnego człowieka to samo moje córki.Mój wnuczek nie ma ochoty oglądać starych bajek ,woli filmy typu Superman ,Spiderman ,Batmany i tym podobne,filmy pełne przemocy ,walki i niecenzurowanych słówek.Starajmy się kontrolować to, co oglądają nasze dzieci i wnuki.Ja walczę z tym problemem ze wszystkich sił podsuwając mu, filmy które bawią  a za razem  uczą.Na koniec postu chcę przypomnieć kilka starych ,zapomnianych  programów dla dzieci i młodzieży .





   

Teleranek







                                                      Zwierzyniec






                                                      Pora na Telesfora






                                     
                                            Zrób to sam  -program Adama Słodowy.




                                             Z kamerą wśród zwierząt



                                           





                                                          Niewidzialna Ręka


                                         
                                                       Ekran z Bratkiem


                         

                                               

                                         Piątek z Pankracym




                                                     Latający Holender






                                                           Program  5-10-15



                                                                TIK- TAK